Jak obliczyć termin porodu od dnia zapłodnienia?

Czy wiesz, że tylko pięć na sto dzieci rodzi się w terminie? I że to dziecko decyduje o tym, kiedy pojawi się na świecie?… Mimo to staramy się obliczać terminy porodów. Sprawia to, że jesteśmy spokojniejsi. Człowiek jest jednak od początku istotą nieprzewidywalną… 

Ile trwa ciąża?… Długość trwania i nazewnictwo ciąż

Przyszłe dziecko jest początkowo jedynie niewidocznym nawet podczas badania USG pęcherzykiem. Co ciekawe, pęcherzykowi temu, nawet, gdy jest niewidoczny (około 6. tygodnia życia), bije jednak serce. Później niewielki z początku pęcherzyk nabiera cech ludzkich. Do pewnego momentu nie można ustalić, kto się urodzi: chłopiec czy dziewczynka? Od około 8. tygodnia ciąży można zacząć ustalać płeć, której jednak nie widać na obrazowaniu USG. Potem jednak wszystko staje się jasne. Od chwili zagnieżdżenia się zarodka w brzuchu matki do momentu rozwiązania, ciąża trwa od 37. do 42. tygodni. Jeśli matka urodzi dziecko w 41. lub 42. tygodniu, ciąża nazywana jest “przenoszoną”. Jeśli natomiast dziecko przyjdzie na świat nieco zbyt wcześnie, czyli przed 37. tygodniem ciąży, na świecie pojawi się tzw. “wcześniak”.

Poród po 42. tygodniu ciąży kończy natomiast tzw. “ciążę przeterminowaną”. Dlaczego “przeterminowaną”? Bo choć najlepszy termin do urodzenia dziecka już minął, jednak pojawiło się ono na świecie. Ogólnie rzecz biorąc czas trwania ciąży jest czymś indywidualnym i ramy tego, co jest uznawane za normalne, są wyjątkowo szerokie. Ponieważ we współczesnym świecie bardzo liczy się statystyka, ustalono, w którym tygodniu ciąży rodzi się największa ilość dzieci. I chociaż poród odbywa się najczęściej w 282. dniu ciąży, możliwości jest wiele, bo czas porodu jest sprawą bardzo indywidualną. 

Z jaką dokładnością możemy wyliczyć datę porodu?

Wyliczenie daty porodu na podstawie daty poczęcia

Jedną z metod wyliczania daty porodu jest ustalenie jej na podstawie daty poczęcia. Jeśli znamy datę poczęcia, dodajemy do niej 266 dni i otrzymujemy orientacyjną datę pojawienia się dziecka na świecie. Jest to metoda, którą trudno zastosować, ponieważ najczęściej partnerzy seksualnie pozostają w trwałych związkach, w których współżycie odbywa się regularnie i z tego powodu trudno jest ustalić, kiedy mogło dojść do zapłodnienia. Z powodu tych trudności określa się, że dokładną datę zapłodnienia potrafi podać nie więcej niż 1/3 pacjentek. 

Wyliczenie daty porodu na podstawie cyklów miesiączkowych

Pomocna w ustaleniu daty poczęcia dziecka jest znajomość długości cyklów miesiączkowych. Jeśli cykle miesiączkowe są regularne, łatwo jest ustalić przypuszczalną datę poczęcia. W odniesieniu do ciąży stosuje się często tak zwany kalendarz księżycowy. Regularny cykl, trwający 28 dni, przekłada się na jeden tak zwany miesiąc księżycowy. Ciąża trwa orientacyjnie 10 miesięcy księżycowych, czyli 280 dni. 280 dni równa się 40. tygodniom. Jeśli chodzi o znajomość przebiegu cyklu, bierzemy pod uwagę liczbę dni jego trwania i to, czy jest regularny, czy nie. Jeśli nasz cykl nie jest regularny, trudno będzie nam określić, kiedy przyjdzie na świat dziecko.

Chcąc uzyskać wiarygodne dane na temat prawdopodobnego momentu rozwiązania, musimy określić, kiedy była ostatnia miesiączka. Wyznaczywszy termin jej pierwszego dnia, możemy skorzystać z metod ustalania daty porodu, takich jak internetowe kalendarze czy metoda doktora Naegele. Korzystając z tych metod musimy pamiętać, że narodziny dziecka mogą się jednak opóźnić o 14 dni i jest to uznawane za całkowicie normalne.

Internetowe kalendarze ciąży: sprawdź, kiedy urodzisz 

Mówi się, że w dzisiejszych czasach wszystko można znaleźć w internecie. Jeśli wszystko, można również znaleźć kalkulator terminu porodu. Można dzięki niemu wyznaczyć orientacyjną datę porodu, której skuteczność, tak jak pozostałych metod określania daty porodu, jest niska. Margines błędu wynosi, tak jak w przypadku prawie wszystkich innych metod, aż 14 dni. Pamiętajmy, że 14 dni to tak właściwie 28. Dlaczego?… Realna data porodu może być wcześniejsza od wyznaczonej o 14 dni, może być również od niej późniejsza o 2 tygodnie. Termin, który wyznaczymy dzięki obliczeniom, stanowi więc zaledwie punkt orientacyjny, wokół którego rozwiną się rzeczywiste wydarzenia. Trzymajmy więc rękę na pulsie, bo nie znamy dnia ani godziny wystąpienia pierwszych skurczów!..

Jeśli chodzi o metody ustalania terminu porodu, internetowe kalendarze ciąż stanowią metodę najprostszą. Jakie dane są potrzebne, by móc z niej skorzystać?… Musisz jedynie podać datę ostatniej miesiączki. W Internecie znajdziemy nie tylko internetowe kalendarzy, dzięki którym obliczymy termin porodu, ale również kalkulatory terminu, w którym doszło prawdopodobnie do terminu zapłodnienia. Dane, które musimy wpisać, by z móc z nich skorzystać, to dzień ostatniej miesiączki i długość cyklu. Pamiętajmy jednak, że terminy, które otrzymamy dzięki stosowaniu owych kalkulatorów, są jedynie terminami szacunkowymi. 

Co może wpłynąć na datę porodu?

Hormony i warunki zewnętrzne a termin porodu 

Choć to może wydawać się dziwne, to, kiedy dziecko się urodzi, jest zależne od niego samego, a dokładnie od hormonów, które są wydzielane przez jego przysadkę mózgową. Wygląda to tak, jakby wśród innych czynników ważną rolę, jeśli chodzi o termin pojawienia się dziecka na świecie, odgrywała wola samego dziecka. I jakby jej działanie można było obserwować jeszcze przed jego narodzeniem… To właśnie ciało dziecko wysyła impuls do matki, której mózg rozpoczyna wydzielanie oksytocyny.

Oksytocyna jest hormonem miłości i przywiązania. W momencie rozpoczęcia wydzielania oksytocyny rozpoczyna się poród. Dzięki działaniu tego hormonu, który stymuluje siłę miłości macierzyńskiej, matka jest w stanie znieść poród. Oprócz oksytocyny pomagają matce również inne hormony, takie jak adrenalina, dzięki której “walczy” o pojawienie się na świecie dziecka, oraz endorfiny, które odpowiadają za euforię, związaną z pojawieniem się na świecie nowego człowieka. Warto zauważyć, że nie jesteśmy w stanie oddziaływać na wolę dziecka, znajdującego się w łonie matki! I że właściwie to ono decyduje, kiedy nastanie właściwy moment na pojawienie się na świecie.

Bardzo ważną rolę, jeśli chodzi o moment rozpoczęcia porodu, stanowi również poziom hormonów. Jeśli poziom oksytocyny matki jest niski, skurcze porodowe nie rozpoczną się bądź zostaną przerwane. Innymi słowy impuls, przesłany przez dziecko, nie zostanie wysłuchany… Skurcze porodowe hamuje również zimno lub uczucie głodu. Czynnikiem blokującym, jeśli chodzi o poród, jest również złe samopoczucie psychiczne matki. Nerwowe napięcie i stres, jakie towarzyszy zagrożeniu również sprawiają, że rozpoczęcie porodu zostaje zahamowane. Jak widać, zostało to wszystko w ten sposób zaplanowane, że matka musi być chroniona. Przyjście na świat nowego człowieka jest uzależnione od nastania bardziej odpowiednich ku temu okoliczności. Oczywiście poród nie może być odwlekany w nieskończoność i jego termin mieści się w z góry określonych ramach. Wszelkie wahania z tym związane nie mogą być zbyt wielkie.

Bardzo stara i nie mniej skuteczna. Reguła Franza Naegele

Jeśli interesujesz się położnictwem lub już rodziłaś, z pewnością słyszałaś o słynnej regule Naegelego. Jej autorem był XIX-wieczny niemiecki profesor położnictwa Franz Karl Naegele, autor podręcznika dla akuszerek. Na czym polega słynna reguła profesora Naegele?… Reguła owa opiera się na założeniu, że poród nastąpi po 40. tygodniach (czyli 280 dniach) od 1. dnia ostatniej miesiączki. Tak jak w przypadku większości metod wyznaczania terminu porodu, skuteczność metody wynosi zaledwie 5%, a margines błędu sięga aż czternastu dni. 

Jak zastosować metodę Naegelego w praktyce?… Po pierwsze -jak zwykle- musimy znać dzień wystąpienia ostatniej miesiączki. 

Z jaką dokładnością możemy zaplanować datę porodu?

Do pierwszego dnia ostatniej miesiączki należy dodać 7 dni, odjąć 3 miesiące i dodać 1 rok. Chociaż brzmi to nieco skomplikowanie, ale w rzeczywistości zbyt skomplikowane nie jest. Mały przykład. Weźmy pod uwagę kobietę z regularnym cyklem 28-dniowym. 

Przykładowy 1. dzień jej ostatniej miesiączki: 5. 06. 2015. Od terminu odejmujemy 3 miesiące i otrzymujemy datę 5. 03. 2015. Następnie zgodnie z wzorem, dodajemy 7 dni i wychodzi 12. 03. 2015. Dodajemy następnie rok i wychodzi 12. 03. 2015. Jest to oczekiwany termin porodu tej kobiety, wyznaczony za pomocą reguły doktora Naegele. 

28-dniowy cykl to cykl kobiety idealnie zdrowej, funkcjonującej jak zegarek. Pamiętajmy jednak, że cykle kobiece różnią się od siebie i nie zawsze trwają 28 dni. Bywają również nieregularne, co znacznie utrudnia, a wręcz uniemożliwia w miarę dokładne ustalenie daty porodu.

Przeważnie kobieta, która zaczęła miesiączkować, sporządza na temat swojego cyklu notatki i zna jego długość i przebieg. Metodą doktora Naegele można wyznaczyć przypuszczalny termin porodu u kobiet, których cykle są dłuższe lub krótsze od tych standardowych, których trwanie wynosi 28 dni. Ograniczenie metody stanowi jedynie regularność cyklów. 

Jeśli cykle danej kobiety są dłuższe niż 28 dni, również możemy skorzystać z metody Naegele. Do podanego wyżej wzoru dodajemy dodatkową ilość dni, o którą jej cykl jest dłuższy od standardowego. Jeśli zaś kobieta ma cykle krótsze od 28-dniowych, odejmujemy ilość dni, o jaką jej cykl różni się od standardowego, 28-dniowego cyklu miesiączkowego. Jak widzimy, metoda doktora Naegele jest prosta i wymaga stosowania jedynie podstawowych obliczeń, które nie stanowią żadnej obiektywnej trudności. Metoda ta jest więc dostępna dla każdego. 

Ustalanie daty poczęcia: metody pomocnicza. Mierzenie temperatury ciała

Metodą pomocniczą przy ustalaniu poczęcia jest mierzenie temperatury. Musimy jednak pamiętać, by robić to regularnie, zawsze o tej samej godzinie, najlepiej rano. Temperatura ciała w 14 lub 15 dniu cyklu wynosi zwykle 37ºC. Jeśli kobieta jest w ciąży, przez cały czas jej trwania jej ciało ma tą samą, nieco podwyższoną temperaturę. Brak ciąży sugeruje ponowne obniżenie się temperatury bezpośrednio przed menstruacją. Wszystko wraca wtedy do normy, a brak zapłodnienia zostaje niebawem dodatkowo potwierdzony za pomocą krwawienia miesięcznego. Kluczową datę, jeśli chodzi o tę metodę ustalania terminu porodu, jest dzień, w którym temperatura uległa podwyższeniu. Jest to 14 lub 15 dzień cyklu. Jeśli monitorujemy swój cykl na bieżąco, będziemy wiedzieć bez żadnych wątpliwości, który, i na tej podstawie dokonamy stosownych obliczeń.

Czy ta metoda jest miarodajna?… Może nie być. Stosując ja, musimy wziąć pod uwagę nasz ogólny stan zdrowia i dodatkowe czynniki, które mogą wpłynąć na temperaturę naszego ciała, takie jak gorączka czy różnego rodzaju choroby, które mogą ją wywoływać. Na pewno nie warto skupiać się jedynie na tej metodzie ustalania daty przyjścia na świat dziecka, ale nie warto całkiem zarzucić jej stosowania. 

Metody pomocnicze: zachowanie dziecka w łonie matki

Po pewnym czasie po zagnieżdżeniu się zarodka w łonie matki, następuje jego przemiana w dziecko, które jeszcze zanim wydostanie się na zewnątrz, daje o sobie znać. Dzieje się to jednak dopiero wtedy, gdy jest wystarczająco silne i odpowiednio ukształtowane. Wyczuwanie jego ruchów przez matkę może być przydatne w ustalaniu spodziewanego terminu rozwiązania, ponieważ wiemy, w którym dokładnie tygodniu ciąży można spodziewać się wyczuwalnych przez matkę ruchów płodu. Jeśli kobieta rodzi po raz pierwszy, zwykle odczuwa ruchy przyszłego dziecka dopiero w 20. tygodniu trwania ciąży. Jeśli natomiast rodzi po raz kolejny, wyczuwa poruszające się dziecko o 2 tygodnie wcześniej. Ustalanie daty poczęcia na podstawie wrażeń tego typu jest jednak zwykle jeszcze bardziej niedokładne, niż na podstawie metod innego typu. Dlatego może stanowić jedynie metodę pomocniczą w ustaleniu daty przyjścia na świat nowego człowieka.

Wyznaczanie terminu porodu za pomocą USG. Najbardziej polecana metoda ustalania daty porodu

Chociaż metoda ta cieszy się największym zaufaniem w środowisku lekarskim, nie zapewnia ona większej skuteczności niż inne metody ustalania terminu porodu. Skorzystanie z badania ultrasonograficznego zapewnia jedynie 5% skuteczność ustalenia daty pojawienia się na świecie przyszłego dziecka. Co ciekawe, USG w celu obliczenia terminu porodu przeprowadza się w I trymestrze ciąży. Wtedy wszystko przebiega jeszcze według planu: rozwój niemal wszystkich płodów przebiega wtedy jednakowo. II i III trymestr ciąży charakteryzują się dużo większym zindywidualizowaniem rozwoju.

Czy kalkulatory on-line są dokładne?

Mimo tego, że widzieliśmy już nasze przyszłe dziecko na ekranie monitora ultrasonografu, nie jesteśmy w stanie przewidzieć, kiedy dokładnie przyjdzie na świat… Dlaczego?… Tempo rozwoju każdego dziecka jest inne. Lekarz, oceniając prawdopodobną datę jego przyjścia na świat, bierze pod uwagę ogólny rozwój dziecka, oceniając w szczególności rzeczy takie jak wielkość głowy, brzucha i długość nóżek. By pomiary były wiarygodne, lekarze starają się standaryzować używane przez siebie miary. W trzecim trymestrze ciąży jako punkt odniesienia bierze się często długość kości udowej. Długość kości udowej wszystkich płodów na określonym etapie rozwoju powinna być jednakowa. Ponieważ jest to sprawa stosunkowo łatwa do ustalenia, służy jako środek do wyznaczania miary rozwoju dziecka.

Do tego, że badania USG opłaca się wykonywać, nikogo przekonywać nie trzeba. Ponieważ stanowią one najnowocześniejszą, darzoną zaufaniem metodę, bardzo przydają się one, jeśli chodzi o ustalanie terminu porodu dziecka. Jeśli chodzi o badania USG, margines błędu jest jednak o połowę mniejszy, niż we wcześniej opisanych metodach i wynosi około 7. dni. I chociaż znów nie możemy być pewni terminu- jak we wszystkich innych metodach, niepewność związana z terminem przyjścia na świat dziecka staje się mniejsza. Ma to niebagatelny wpływ na samopoczucie matki, które jest przecież kluczowe w przebiegu skomplikowanego procesu, jakim jest ciąża. Jeśli chodzi o informacje, które podajemy lekarzowi podczas wizyty, ważne jest by pamiętać o “zasadzie urodzin.” Co to znaczy?… Dla lekarza liczą się skończone tygodnie ciąży, a nie te, które trwają.

Liczymy to tak, jak z latami naszego życia. O czym jeszcze warto pamiętać?… Terminy porodu, wyznaczone na podstawie daty ostatniej przed zapłonieniem miesiączki i terminy, wyznaczone dzięki badaniom USG, są często rozbieżne. Za bardziej wiarygodne uznaje się te, które wyznaczono na podstawie badań ultrasonograficznych.

Podsumowanie. Rodzaje metod wyznaczania terminu porodu:

  1. Wyliczenie daty porodu na podstawie daty poczęcia. Metoda trudna do zastosowania z powodu trudności w ustaleniu potrzebnych danych.
  2. Wyliczenie daty porodu na podstawie cyklów miesiączkowych. Przydatna szczególnie, kiedy kobieta ma regularne cykle miesiączkowe.
  3. Internetowe kalendarze ciąży. Metoda łatwa w zastosowaniu, powszechnie dostępna.
  4. Reguła Franza Naegele. Wymaga dokonania obliczenia na podstawie daty ostatniej miesiączki. 
  5. Wyznaczanie terminu porodu za pomocą USG. Metoda obciążona najmniejszym marginesem błędu (7 dni w stosunku do 14., występujących w innych metodach.)
  6. Metody pomocnicze: mierzenie temperatury ciała, zachowanie dziecka w łonie matki.