Plan Porodu – wszystko co musisz wiedzieć

Miesiące przygotowań, dbania o siebie i nadchodzi wreszcie ten wymarzony czas, kiedy na teście ciążowym możesz zobaczyć upragnione dwie kreski. Jesteś szczęśliwa i pragniesz podzielić się nowiną ze wszystkimi. W myślach już wybierasz imiona, przeglądasz ubranka i wybierasz meble do dziecięcego pokoju. Prędzej czy później pojawi się jednak także myśl o porodzie. Część kobiet przyjmuje myśli o rozwiązaniu jako naturalną kolej rzeczy, uważają, że kobiety rodzą od wieków i nie ma innej rady jak po prostu przez to przejść. Jednak u znacznej części kobiet na myśl o porodzie pojawia się strach i przerażenie. Boją się bólu, nowej sytuacji i zdania na łaskę personelu medycznego. Jednym ze sposobów poradzenia sobie z własnym strachem może być stworzenie Planu Porodu. Czym jest Plan Porodu ? Co powinien zawierać i jak go stworzyć ? Przyjrzyjmy się bliżej temu zagadnieniu.

Plan Porodu – co to jest ?

Plan Porodu jest to dokument, w którym przyszła mama może zamieścić wszystkie swoje wymagania względem przebiegu porodu. Inaczej mówiąc jest to dokument, w którym zawieramy wszystkie swoje postulaty wobec personelu medycznego obecnego przy porodzie, a także nasze oczekiwania wobec procedur medycznych stosowanych zarówno przed, w trakcie, jak i zaraz po porodzie. Według obowiązujących od 20 września 2012 r. Standardów Opieki Okołoporodowej (Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem Dz.U.12.1100) Plan Porodu ciężarna powinna  stworzyć wspólnie z ginekologiem, prowadzącym ciążę lub z położną.

W momencie rozpoczęcia akcji porodowej oraz przyjęcia na oddział z Planem Porodu powinien zapoznać się personel medyczny, który będzie nam towarzyszyć. W sytuacji kiedy z jakiś powodów od Ciebie nie zależnych, na przykład z powodów organizacyjnych lub medycznych jakieś punkty Twojego planu nie będą mogły być zrealizowane powinnaś zostać o tym niezwłocznie poinformowana.

Niestety w Polsce sytuacja na wielu porodówkach znacznie odbiega od tego jak w rzeczywistości powinna wyglądać oraz od wyobrażeń samych przyszłych mam. Warto zatem przed porodem udać się do szpitala, w którym chcesz rodzić, aby mieć możliwość obejrzenia samej sali porodowej oraz porozmawiania z personelem. Będziesz miała wówczas możliwość sprawdzenia czy to co jest zawarte w Twoim Planie Porodu będzie w danym szpitalu respektowane. Jeśli okaże się, że wiele procedur nie będzie mogło być zrealizowanych może warto poszukać możliwości porodu gdzieś indziej, gdzie personel będzie się liczył z Twoimi oczekiwaniami, Pamiętaj, że jeśli w wybranej przez Ciebie placówce wiele rzeczy jest odmiennych do tego co jest zapisane w Standardach Opieki Okołoporodowej przysługuje Ci także prawo do wniesienia skargi.  

Warto zauważyć, że Plan Porodu nie jest żadnym wymysłem ani fanaberią, a jest dokumentem formalnym i obowiązującym w szpitalach. Wiele placówek medycznych ma własne, gotowe do wypełnienia formularze Planów Porodu, zamieszczone na przykład na swoich stronach internetowych, które wystarczy wydrukować i uzupełnić o własne zdane oraz wytyczne.

Niestety pomimo tego, że choć możliwość posiadania Planu Porodu istnieje w Polsce od wielu lat i samo Ministerstwo Zdrowia zachęca kobiety do tworzenia go, to w rzeczywistości niewiele rodzących kobiet zgłasza się do szpitala mając Plan Porodu ze sobą. Według szacunków Plan Porodu ma ze sobą zaledwie kilka lub kilkanaście procent pacjentek. Mimo tego, że dokument ten warto ze sobą mieć to duża grupa kobiet w ogóle nie wie, że może mieć własne oczekiwania przy porodzie i jednocześnie nie wie, że coś takiego jak wspomniany Plan  można stworzyć. Z drugiej strony znaczna część kobiet nawet jeśli wie, że dokument taki można przygotować to nie robi tego z przekonania, że to nie ma sensu, bo personel medyczny i tak nie będzie się z nim liczył, i że, i tak zrobi wszystko według własnego uznania.  

Plan porodu pozwoli Ci przygotować się na wszystkie możliwości

Plan Porodu – jak napisać ?

Plan Porodu nie jest dokumentem obowiązkowym, nie ma też nigdzie żadnego przepisu, który mówiłby o tym jak ma on wyglądać. Masz jednak pełne prawo do tego, aby go stworzyć w zgodzie z własnymi przekonaniami, a obowiązkiem szpitala jest się z nim zapoznać. W związku z tym swój Plan Porodu możesz stworzyć tak jak chcesz – to będzie Twoja osobista lista życzeń i oczekiwań. Warto tworzyć ją wspólnie z lekarzem prowadzącym lub inną osobą, która będzie towarzyszyć Ci przy porodzie, ponieważ w trudnej sytuacji mogą oni pomóc w egzekwowaniu Twoich oczekiwań. Pamiętaj, że możesz swój dokument stworzyć od postaw czerpiąc inspirację na przykład z planów porodu dostępnych w sieci, jak również wydrukować gotowy formularz z Internetu lub pobrać wzór ze strony wybranej przez siebie placówki.

Plan Porodu – co warto w nim zawrzeć ?

Plan Porodu jak każdy dokument warto zacząć od zamieszczenia naszych danych osobowych, przewidywanego terminu porodu oraz danych lekarza prowadzącego ciążę. Następnie możesz przejść do kolejnych etapów. Dobrze, jeśli Twój Plan Porodu będzie dokumentem podzielonym na poszczególne etapy – personelowi medycznemu łatwiej będzie się wówczas zorientować czego na danym etapie oczekujesz.

Na początku kiedy usiądziesz do tworzenia takiego dokumentu zebranie wszystkich swoich postulatów może wydawać Ci się ogromnie trudne. Pamiętaj jednak, że nie musisz całego planu stworzyć od razu oraz, że możesz szukać inspiracji. Na stronie Fundacji Rodzić po Ludzku umieszczona jest szczegółowa lista, która może pomóc Ci sformułować własne wymagania i być jednocześnie pewnego rodzaju ściągą, która pomoże Ci określić jakie etapy powinnaś zawszeć w swoim planie.

Choć Plan Porodu jest dokumentem bardzo indywidualnym, nie ma dwóch identycznych dokumentów, tak jak nie ma dwóch identycznych kobiet z takimi samymi oczekiwaniami, to warto by zawierał pewne istotne elementy. Posiłkując się informacjami zawartymi na stronie Fundacji Rodzić po Ludzku sprawdźmy co możesz napisać w tworzonym przez Ciebie piśmie.

Co powinien zawierać plan porodu?

Plan Porodu może zatem zawierać takie informacje jak:

  1. Oczekiwania wobec miejsca/warunków porodu

Umieszczając taki punkt w swoim dokumencie możesz wyrazić swoje oczekiwania odnośnie sali czy ubioru w trakcie porodu itp. Możesz wpisać, że chciałabyś rodzić w sali jednoosobowej lub przeciwnie – w wieloosobowej. Możesz wyrazić chęć słuchania muzyki lub zażyczyć sobie by w sali porodowej panowała cisza. Jeśli chcesz by była dostępna łazienka, czy poinformować personel o zamiarze nagrywania porodu również umieść taką informację w tym punkcie.

  1. Osoba towarzysząca/osoby obecne podczas porodu

Tutaj możesz umieścić takie informacje, jak to czy chcesz rodzić sama czy z osobą towarzyszącą. Napisz czy towarzyszyć będzie Ci mąż, mama czy doula. Możesz także wyrazić zgodę lub sprzeciwić się obecności studentów przy Twoim porodzie. Jeśli chcesz by bliska Ci osoba była informowana o jego przebiegu to również powinnaś zawrzeć taką informację.

  1. Przygotowanie do porodu

W punkcie o przygotowaniach do porodu możesz zamieścić takie informacje jak prośba o założenie bądź nie wenflonu. Jeśli wyrażasz zgodę na założenie wenflonu jedynie w przypadku zaistnienia konieczności podania dożylnie leków lub znieczulenia to również to zaznacz. Możesz także wyrazić swoje zdanie odnośnie innych zabiegów takich jak golenie krocza czy lewatywa. Pamiętaj, że nie są one obowiązkowe i nie musisz się na nie zgadzać.

  1. Poród

Następnie w planie porodu powinnaś zawrzeć punkt dotyczący przebiegu samego porodu. Możesz poprosić personel o to, by Cię na każdym etapie informowano o wszystkim. Tutaj powinnaś również zawszeć swoje oczekiwania odnośnie podpięcia pod KTG, podania oxytocyny czy przebijania pęcherza płodowego. Jeśli chcesz mieć możliwość spożycia posiłku bądź napicia się również to zaznacz. Gdy zależy Ci na porodzie naturalnym poproś by w miarę możliwości Twój poród właśnie taki był. Możesz tutaj zmieścić również takie życzenia jak możliwość wydawania okrzyków, czy prośba o ograniczenia do absolutnego minimum badań dopochwowych.

  1. Okresy porodu

Poród jest niezwykle stresującym przeżyciem. Będzie Ci nieco łatwiej jeśli zaznaczysz swoje postulaty odnośnie możliwości przyjmowania dogodniej pozycji w pierwszym etapie porodu i zachowania swobody ruchów. Możesz zaznaczyć, ze chciałabyś mieć możliwość urodzenia w dowolnie wybranej pozycji np. stojącej. Jeśli chcesz by przy wyjściu dziecka na świat personel był ograniczony do minimum to również to zaznacz. Postulaty dotyczące rodzenia łożyska również tutaj umieść.

  1. Łagodzenie bólu porodowego

Punkt ten jest istotny dla bardzo wielu kobiet. Jeśli bardzo boisz się bólu i chciałabyś skorzystać ze znieczulenia to koniecznie zamieść taką informację w swoim Planie Porodu. Pamiętaj, by wcześniej sprawdzić czy wybrany przez Ciebie szpital oferuje taką możliwość i czy rzeczywiście stosuje znieczulenie. Niestety choć powinien to być standard, to nadal w wielu szpitalach nadal pokutuje przekonanie, że „ma boleć”. Jeśli jesteś przeciwna znieczuleniu, ale chcesz skorzystać z niefarmakologicznych sposobów uśmierzania bólu to o tym napisz. Możesz również wyrazić swój sprzeciw przeciwko podaniu Ci środków takich jak na przykład Dolargan, który należy do opioidów.

  1. Nacięcie/ochrona krocza i wywołanie/stymulacja porodu

Pamiętaj, że nacinanie krocza oraz wywoływanie porodu oxytocyną nie powinno być robione na zasadzie „u nas się tak robi”. Jeśli nie wyrażasz zgody na którąś z tych procedur wyraźnie to zaznacz. Możesz również napisać, że zgadzasz się na nie wyłącznie wówczas kiedy będą ku temu wyraźne wskazania medyczne. Wyraź opinię, że w pierwszej kolejności wolałabyś aby Twoje krocze było chronione, a poród jeśli zajdzie taka konieczność wywoływany najpierw naturalnymi sposobami.

  1. Po porodzie

Bardzo ważne jest zawarcie w Planie Porodu informacji dotyczących tego co ma nastąpić później, czyli kiedy dziecko się już urodzi. Tutaj możesz umieścić postulaty dotyczące przecinania pępowiny, osuszania dziecka, kontaktu skóra do skóry czy tego, że chciałabyś by od razu udzielono Ci informacji o wielkości Twojego dziecka. Możesz także wyrazić chęć pierwszego karmienia piersią od razu na sali porodowej. Jeśli chcesz możesz także zasugerować by pełne badanie lekarskie noworodka odbyło się później, o ile nie będzie przeciwskazań medycznych.

  1. Na oddziale położniczym

Kolejne informacje, które także mogą się znaleźć w Planie Porodu dotyczą przebywania na oddziale położniczym po porodzie. Tutaj możesz umieścić swoje życzenia na temat tego, gdzie dziecko powinno przebywać – czy chcesz aby było na stałe z Tobą, a może by w dzień było z Tobą a w nocy na sali noworodkowej. Jeśli to Twoje pierwsze dziecko zamieść informację z prośbą o dokładny instruktaż kąpieli i przewijania malucha, jeśli oczywiście go potrzebujesz. Możesz również zaznaczyć, ze chcesz być obecna przy wszystkich czynnościach pielęgnacyjnych oraz ewentualnych badaniach, i zabiegach, które będą wykonywane z udziałem Twojego dziecka.

  1. Karmienie piersią/mieszanką

W tym punkcie zamieść swoje życzenia odnośnie karmienia Twojego dziecka. Jeśli zamierzasz karmić dziecko piersią i jesteś przeciwna dopajaniu go koniecznie zostaw taką informację. Podobnie jeśli nie życzysz sobie, aby dziecku był podawany smoczek. Wyraźnie zaznacz również jeśli z jakiś powodów chcesz karmić dziecko mieszanką mleczną dla dzieci. Pamiętaj, że choć karmienie piersią jest zalecane jako najlepsze nie musisz tego robić jeśli nie chcesz.

  1. Szczepienia

W Planie Porodu warto również zawrzeć informacje dotyczące Twojej zgody bądź niezgody na szczepienia dziecka. Możesz również poinformować, że wyrażasz zgodę na szczepienie jedynie wówczas, gdy będziesz obecna przy zabiegu.

  1. Ważne informacje dodatkowe 

Na końcu przygotowywanego dokumentu warto zamieścić ważne informacje, które mogą pomóc personelowi medycznemu. Możesz tu zawrzeć na przykład oświadczenie o swoim stanie zdrowia, które jest istotne, choćby takie, że masz kłopoty ze wzrokiem, ze słuchem czy cukrzycę. Jeśli masz skłonności do omdleń lub niską tolerancję uczucia głodu to również warto o tym wspomnieć. Nie zapomnij wyrazić swojego życzenia odnośnie posiadania okularów lub soczewek kontaktowych na sali porodowej. Podany zakres informacji jest jedynie przykładowy. Możesz tutaj umieścić każdy inny, ważny dla Ciebie postulat, który nie został ujęty wcześniej.

Jak widać Plan Porodu może zawierać szereg różnych punktów i mnóstwo ważnych dla Ciebie informacji, które będą również istotne dla personelu medycznego. Swój plan możesz dowolnie rozbudowywać, lub skracać tak by był on jak najbardziej dopasowany do Ciebie i tego czego Ty oczekujesz. Staraj się jednak, aby nie był dłuższy niż jedna strona A4. Powinien też zostać podpisany przez Ciebie oraz Twojego lekarza lub położną.

Plan porodu możesz dostosować do własnych potrzeb

Plan Porodu a cesarskie cięcie

Udowodniono wyżej, że Plan Porodu może być bardzo przydatnym dokumentem przy porodzie naturalnym, czasem jednak poród naturalny nie jest możliwy. Jak zatem jest z nim przy cesarskim cięciu?

Zdarzają się w życiu sytuacje, w których już wiadomo wcześniej, z góry, że nie ma możliwości porodu siłami natury i jedynym wyjściem jest tzw. cesarka. Nie oznacza to jednak, że kobieta, która będzie rodzić przez cesarskie ciecie nie może mieć ze sobą Planu Porodu, a nawet powinna go mieć.

Jeśli wiesz, że u Ciebie planowany jest zabieg cesarskiego ciecia to również możesz stworzyć swoją listę życzeń i postulatów. Z przyczyn oczywistych nie zamieścisz w nim informacji dotyczących na przykład okresów porodu czy nacinania krocza. Możesz jednak skupić się na punktach takich jak opieka na oddziale położniczym, sposób karmienia czy wyrazić swoje oczekiwania co do kontaktu skóra do skóry i czasu spędzonego z noworodkiem. Nic nie stoi na przeszkodzie byś umieściła w dokumencie także komentarz dotyczący szczepień czy inne ważne informacje dodatkowe, o których chciałabyś poinformować personel.

Kreator Planu Porodu

Plan Porodu możesz stworzyć samodzielnie od postaw, inspirując się informacjami dostępnymi w sieci bądź znaleźć gotowy plan do druku i go uzupełnić. Poza tymi dwoma opcjami jest jeszcze jedna, a mianowicie Kreator Planu Porodu, który znajdziesz na stronie Fundacji Rodzić po Ludzku. Kreator przeprowadzi Cię przez wszystkie punkty, które mogą się okazać istotne. Nie musisz się przejmować również tym, że będziesz musiała tworzyć plan od nowa jeśli raz coś napiszesz lub zaznaczysz, a później zmienisz zdatnie. Gotowy, uzupełniony przez Ciebie Plan Porodu możesz wygenerować w formie PDF i wydrukować, co jest niemałym ułatwieniem.

Plan Porodu – najważniejsze informacje

Plan Porodu jest dokumentem, który warto mieć ze sobą bez względu na to czy porób będzie naturalny czy przez cesarskie cięcie. Powinien być napisany tak, by zawrzeć najważniejsze dla Ciebie informacje, a jednocześnie nie powinien być zbyt rozwlekły. Pamiętaj, że personel medyczny może nie mieć czasu by zapoznać się z wielostronicowym wypracowaniem. Najlepiej jeśli przygotujesz wstępnie swój Plan Porodu, a następnie skonsultujesz go ze swoim ginekologiem lub położną. Zaznacz te informacje, na których szczególnie Ci zależy oraz te, z których jesteś w stanie zrezygnować. Pamiętaj również, że nigdy nie da się przewidzieć wszystkiego. Poród to żywioł, a w jego trakcie wszystko może się zmienić wiele razy. Plan Porodu ma być Twoją koncepcją tego jak powinien wyglądać moment narodzin Twojego dziecka, ale jednocześnie nie jest sztywnym scenariuszem, którego personel medyczny ma ściśle przestrzegać.